Begrip
Wat is het imposter-syndroom?
Kort antwoord: het imposter-syndroom is het aanhoudende gevoel dat je successen niet echt verdiend zijn en dat je elk moment 'door de mand kunt vallen' als incompetent — ondanks concreet bewijs van je bekwaamheid.
Het kenmerkende van het imposter-syndroom is de kloof tussen wat anderen zien (een competente collega) en wat iemand zelf voelt (het gevoel dat succes toeval was, of dat anderen het nog niet hebben "doorzien"). Complimenten en positieve feedback landen dan niet, of worden weggewuifd als beleefdheid.
Hoe het zich uit
Typische signalen: succes toeschrijven aan geluk of timing in plaats van eigen kunnen, buitensporig hard werken om een vermeend tekort te compenseren, moeite met het accepteren van complimenten, en de constante angst om "door de mand te vallen".
Waarom het ontstaat
Er is niet één oorzaak. Een nieuwe, uitdagende rol waar de lat hoog ligt, een omgeving met veel vergelijking met anderen, of een cultuur waarin fouten maken als zwakte wordt gezien, kunnen het patroon versterken. Het zegt iets over de gedachten die iemand over zichzelf heeft, niet over de daadwerkelijke bekwaamheid.
Het effect op werkgeluk
Onbehandeld kan het imposter-syndroom leiden tot chronische stress, vermijding van nieuwe uitdagingen (uit angst om te "falen" en ontmaskerd te worden), en op termijn een verhoogd risico op burn-out door de aanhoudende overcompensatie.
Wanneer is dit relevant?
Na een promotie of het starten van een nieuwe, uitdagende functie, bij aanhoudende twijfel aan eigen kunnen ondanks positieve feedback van anderen, of wanneer het gevoel het functioneren merkbaar begint te belemmeren.
Wat kun je nu doen?
Leg concrete prestaties en positieve feedback letterlijk vast — bijvoorbeeld in een document dat je bijhoudt — zodat je op momenten van twijfel iets tastbaars hebt om tegenover het gevoel te zetten.